1. Wstęp

Przemysł chemiczny należy do sektorów gospodarki o najwyższym poziomie ryzyka występowania atmosfer wybuchowych. W procesach technologicznych wykorzystywane są substancje łatwopalne w postaci gazów, par cieczy oraz pyłów, które w określonych warunkach mogą tworzyć mieszaniny wybuchowe.

Współczesne przedsiębiorstwa produkcyjne muszą nie tylko spełniać rygorystyczne wymagania prawne, ale przede wszystkim skutecznie chronić pracowników, środowisko naturalne oraz infrastrukturę techniczną. Odpowiednio zaprojektowane systemy ochrony przeciwwybuchowej stanowią dziś jeden z fundamentów bezpiecznej i nieprzerwanej produkcji.

Kluczową rolę w tym zakresie odgrywają certyfikowane urządzenia i komponenty przeznaczone do pracy w strefach zagrożonych wybuchem. Firma DRIM od ponad 20 lat dostarcza rozwiązania wspierające bezpieczną eksploatację instalacji przemysłowych w najbardziej wymagających środowiskach pracy.

2. Charakterystyka zagrożeń wybuchowych w przemyśle chemicznym

Atmosfera wybuchowa powstaje w sytuacji, gdy substancja palna zmiesza się z powietrzem w odpowiednich proporcjach, a następnie pojawi się źródło zapłonu. W zakładach chemicznych zagrożenie może występować na wielu etapach procesów produkcyjnych, magazynowych oraz transportowych.

Najczęściej spotykane substancje stwarzające ryzyko wybuchu to:

• rozpuszczalniki organiczne,
• paliwa ciekłe i gazowe,
• wodór,
• pyły chemiczne,
• pyły tworzyw sztucznych,
• produkty farmaceutyczne w postaci proszków.

Do zapłonu mieszaniny wybuchowej mogą doprowadzić między innymi:

• iskry elektryczne,
• wyładowania elektrostatyczne,
• gorące powierzchnie urządzeń,
• tarcie elementów mechanicznych,
• łuki elektryczne.

Konsekwencje wybuchu mogą być bardzo poważne i obejmować zniszczenie instalacji technologicznych, pożary, skażenie środowiska, wielomilionowe straty finansowe oraz zagrożenie zdrowia i życia pracowników.

3. Wymagania prawne dotyczące ochrony przeciwwybuchowej

Podstawą systemu ochrony przeciwwybuchowej w Unii Europejskiej są dyrektywy ATEX:

• ATEX 2014/34/UE – dotycząca urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferach potencjalnie wybuchowych,
• ATEX 1999/92/WE – określająca minimalne wymagania dotyczące poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników narażonych na ryzyko atmosfer wybuchowych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami przedsiębiorstwa zobowiązane są do:

• przeprowadzenia oceny ryzyka wybuchu,
• wyznaczenia stref zagrożenia wybuchem,
• opracowania Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem,
• stosowania certyfikowanych urządzeń przeznaczonych do pracy w strefach Ex,
• wdrożenia odpowiednich procedur organizacyjnych i technicznych.

Spełnienie wymagań ATEX nie tylko ogranicza ryzyko wystąpienia awarii, ale również pozwala przedsiębiorstwom uniknąć konsekwencji prawnych i finansowych związanych z nieprzestrzeganiem przepisów.

4. Strefy zagrożenia wybuchem

Klasyfikacja stref zagrożenia wybuchem jest jednym z podstawowych elementów systemu bezpieczeństwa przeciwwybuchowego. Podział ten uwzględnia częstotliwość oraz czas występowania atmosfer wybuchowych.

Dla gazów i par:

• Strefa 0 – atmosfera wybuchowa występuje stale lub przez długi czas.
• Strefa 1 – atmosfera wybuchowa może występować okresowo.
• Strefa 2 – atmosfera wybuchowa występuje sporadycznie.

Dla pyłów:

• Strefa 20 – atmosfera wybuchowa występuje stale lub przez długie okresy.
• Strefa 21 – atmosfera wybuchowa może występować okresowo podczas normalnej pracy.
• Strefa 22 – atmosfera wybuchowa występuje sporadycznie i przez krótki czas.

Prawidłowa klasyfikacja stref stanowi podstawę doboru urządzeń oraz środków ochrony przeciwwybuchowej odpowiednich dla danego procesu technologicznego.

5. Produkty firmy DRIM w systemach bezpieczeństwa przeciwwybuchowego

Skuteczna ochrona przeciwwybuchowa wymaga stosowania niezawodnych komponentów spełniających rygorystyczne wymagania norm i dyrektyw europejskich. Firma DRIM dostarcza rozwiązania przeznaczone do pracy w strefach zagrożonych wybuchem, znajdujące zastosowanie w najbardziej wymagających gałęziach przemysłu. Należą do nich:

• Typoszeregi wpustów kablowych Ex uwzględniające róże sposoby wprowadzenia, uszczelnienia i mocowania kabli o różnych konstrukcjach do średnicy 86mm,
• Izolatory przepustowe jedno i wielosworzniowe z certyfikatem ATEX lub IECEx z tulejami osadczymi od M14 do M116, na napięcie od 250V do 11kV, niektóre wyposażone w systemy kontroli napięcia lub zasilania elementów automatyki sterującej
• Izolatory wsporcze budowy zwykłej i z certyfikatem Ex, w tym typy wyposażone w systemy kontroli napięcia na przyłączu, na napięcia do 32kV,
• Tuleje redukcyjne gwintowane i cylindryczne, zaślepki gwintowane i płaskie oraz adaptery proste i kątowe w wykonaniu Ex do zmiany mocowania elementów wejściowych obudowy lub zaślepienia niewykorzystanych otworów
• Przepusty przewodowe i przewodowo-zaciskowe do wykonana przejść między komorami urządzeń Ex ,
• Szybkozłącza Ex do systemów sterowania i zasilania,
• Skrzynki aparatury sterowniczej Ex,
• Elementy aparatury łączeniowej Ex: tabliczki zaciskowe, zaciski mocujące, mufy,
• Inne wyposażenie Ex: człony kontroli ciągłości uziemienia, korki oddychające itp.
• Indywidualne opracowania elementów Ex w uzgodnieniu z zamawiającym.

Produkty wykorzystywane w instalacjach Ex charakteryzują się:

• zgodnością z wymaganiami dyrektywy ATEX,
• wysoką odpornością mechaniczną i środowiskową,
• niezawodnością działania w trudnych warunkach eksploatacyjnych,
• długą żywotnością,
• bezpieczeństwem użytkowania.

Rozwiązania DRIM znajdują zastosowanie między innymi w:

• zakładach chemicznych,
• rafineriach,
• magazynach paliw,
• instalacjach petrochemicznych,
• zakładach farmaceutycznych,
• obiektach energetycznych i przemysłowych.

6. Korzyści wynikające z zastosowania produktów DRIM

Wykorzystanie certyfikowanych urządzeń przeciwwybuchowych pozwala przedsiębiorstwom skutecznie ograniczać ryzyko operacyjne i zwiększać niezawodność procesów technologicznych.

Najważniejsze korzyści obejmują:

• ograniczenie ryzyka wybuchu i pożaru,
• zwiększenie bezpieczeństwa pracowników,
• spełnienie wymagań prawnych i norm branżowych,
• zmniejszenie kosztów awarii oraz nieplanowanych przestojów,
• poprawę ciągłości produkcji,
• zwiększenie niezawodności infrastruktury technicznej.

Dzięki zastosowaniu rozwiązań DRIM możliwe jest skuteczne zabezpieczenie instalacji pracujących w środowiskach szczególnie wymagających pod względem bezpieczeństwa.

7. Przykłady zastosowań

Rozwiązania firmy DRIM znajdują zastosowanie w wielu obszarach przemysłu chemicznego i pokrewnych branż, gdzie występuje ryzyko powstawania atmosfer wybuchowych.

Przykładowe zastosowania obejmują:

• magazyny rozpuszczalników i substancji chemicznych,
• reaktory chemiczne,
• instalacje mieszania substancji łatwopalnych,
• systemy odpylania,
• stacje przeładunku paliw,
• zakłady produkcji farb i lakierów,
• instalacje farmaceutyczne,
• obiekty petrochemiczne i energetyczne.

8. Podsumowanie

Bezpieczeństwo przeciwwybuchowe nie jest dziś wyłącznie wymogiem formalnym wynikającym z obowiązujących przepisów. Stanowi strategiczny element zarządzania ryzykiem, mający bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo pracowników, ciągłość produkcji oraz stabilność funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Prawidłowa identyfikacja zagrożeń, właściwa klasyfikacja stref Ex oraz stosowanie certyfikowanych urządzeń pozwalają skutecznie ograniczać ryzyko wystąpienia awarii i zdarzeń niebezpiecznych.

Firma DRIM od ponad dwóch dekad wspiera przedsiębiorstwa przemysłowe w budowaniu bezpiecznych i niezawodnych instalacji technologicznych. Dzięki doświadczeniu, specjalistycznej wiedzy oraz wysokiej jakości rozwiązaniom pomagamy naszym klientom spełniać wymagania ATEX i podnosić poziom bezpieczeństwa procesów przemysłowych.

W nowoczesnym przemyśle bezpieczeństwo przeciwwybuchowe nie jest kosztem – jest inwestycją w ludzi, rozwój przedsiębiorstwa oraz długoterminową stabilność produkcji.